
Arabanın icadı deyince aklınıza ilk kim geliyor? Çoğu kişi "Karl Benz" der. Ama işin aslı biraz daha karmaşıktır. Arabanın icadı, tek bir kişinin değil, yüzyıllar boyunca çalışan onlarca mucidin birikimiyle gerçekleşir. Bugün sokaklarda gördüğünüz arabaların geçmişi, buharlı makinelere, atların çektiği arabalara ve hatta Leonardo da Vinci'nin çizimlerine kadar uzanır.
Arabanın icadı ile ilgili bilgileri araştırırken ve temel noktayı bulmak için 1800'lü yıllara gitmek gerekir. O dönemde Avrupa'da birçok mucit, atsız bir araba yapmanın hayalini kuruyordu. Arabanın icadı sürecinde bazı isimler öne çıktı ve bugün kullanılan arabaların temelini attı.
İlk arabanın icadı 1769 yılına, Nicolas-Joseph Cugnot tarafından yapılan buharlı araca dayanır. Fransız mühendis Cugnot, buharla çalışan ve ilk kez kendi kendine hareket eden aracı icad eder. Üç tekerlekli ve saatte sadece 4 kilometre hız yapabilen araç ağır ve hantal bir yapıya sahiptir. Bu da kullanışlı olmaz. Ancak yine de arabanın icadı için önemli bir başlangıç olur.
Asıl devrim 1800'lerin ortalarında başlar. 1876'da Alman mühendis Nikolaus Otto, benzinle çalışan ilk dört zamanlı motoru geliştirir. Motor sadece 3 beygir güç üretimesine rağmen arabanın icadı için gereken teknolojik altyapı da hazırlanmış olur. Otto'nun fabrikasında çalışan Gottlieb Daimler de bu işe kafayı takar. 1885'te tek silindirli modern motoru tasarlayan Daimler'in bu aracı öncekilerden çok daha hafif ve verimli çalışır.
İşte tam bu noktada tarihe geçecek olay gerçekleşir. 1885-1886 yıllarında Alman mühendis Karl Benz, içten yanmalı motorla çalışan üç tekerlekli Motorwagen'i üretir. Bu aracın farklı yanı şudur: At arabasına motor takılmamıştır. Yani baştan sona motor için tasarlanmış bir araçtır. 29 Ocak 1886'da patent alınır ve bu tarih arabanın icat tarihi olarak kabul edilir. Modern arabanın icadı da bu patentle atıldığı kabul edilir.
Arabanın icadının hikayesi Karl Benz'le bitiyor diye düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Aynı dönemde Gottlieb Daimler ve Wilhelm Maybach da bu proje üzerine kafa yormaya devam eder. Bu doğrultuda da 1886'da ilk dört tekerlekli motorlu aracı imza atarlar. "Cannstatt-Daimler" adını verdikleri araç, dört zamanlı motoru ile dikkat çeker. İşin ilginç yanı şudur; iki ekip birbirinden habersizdir. Böylece arabanın icadı tam bir tesadüf gibi, aynı anda iki farklı yerde gerçekleşir.
Karl Benz'in başarısının arkasında kuşkusuz eşi Bertha Benz'in büyük payı büyüktür. Bertha Benz, ailesinden kalan tüm parasını kocasının projesine yatırır. Teknik konularda da fikirler üretir. Ama asıl büyük hareketi 12 Ağustos 1888'de yapar. Eşinden habersiz, Benz Patent-Motorwagen Model 3'e biner ve 106 kilometrelik bir yolculuğa çıkar. Mannheim'dan Pforzheim'a gider, annesini ziyaret eder ve geri döner.
Bu yolculuk sırasında da Bertha Benz pek çok sorunla karşılaşır. Araç aşırı ısınır, yolda bulduğu yerden su ekler. Benzin biter, eczaneden benzin alır (evet, ilk benzin istasyonu bir eczanedir!). Fren balatası aşınır, ayakkabı tamircisine gidip deri parça taktırır. Yakıt hattı tıkanır, şapka iğnesiyle açar. Her sorunu kendi başına çözer. Bertha'nın bu cesaretli hareketi, arabanın icadı sonrası ilk uzun mesafe yolculuğu olur ve otomobilin gerçekten kullanılabilir olduğunu tüm dünyaya kanıtlar.
Amerika'da da Henry Ford devreye girer. 1896'da ilk aracı Quadracycle'ı yapar. Bu arabayı 200 dolara satar. Ama Ford'un asıl başarısı başka bir yerdedir. 1908'de Model T'yi tanıtır. 1913'te hareketli montaj hattını kurar. Arabanın icadı sonrası otomobil zenginlerin oyuncağıdır. Ford, herkesin alabileceği bir ürün haline getirir. Bir arabayı 12 saatte yaparlarken, montaj hattı sayesinde bu süre 93 dakikaya düşer. Model T'nin fiyatı 1908'de 850 dolar iken 1924'te 260 dolara geriler.
Arabanın icat tarihi boyunca bazı tarihler öne çıkar. 1769'da buhar motorlu araçla başlayan serüven, 1885-1886'da benzinli motorun patentlenmesiyle ivme kazanır. 1888'de Benz, Motorwagen'in ticari üretimine başlar. Bu, arabanın icadı sonrası ilk seri üretimdir. 1886 ile 1893 yılları arasında yaklaşık 25 adet Benz Patent-Motorwagen üretilir.
1889'da Daimler ve Maybach, V tipi iki silindirli motor geliştirir. Bu motor, bugün kullandığımız otomobil motorlarının atası sayılır. 1900'lere gelindiğinde Benz & Cie. dünyanın en büyük otomobil üreticisidir. Yılda 572 araç üretir. 1926'da Benz & Cie. ile Daimler Motoren Gesellschaft birleşir ve Daimler-Benz AG doğar. Arabanın icadı ile başlayan bu yolculuk, Mercedes-Benz gibi köklü markaların kurulmasına yol açar.
Arabanın icadı sadece bir teknoloji değişimi değildir, toplumu kökten değiştirir. İnsanlar artık çok daha özgürdür. Bireylerin hareket kabiliyetinin geçmişe oranla büyük ölçüde arttığı söylenebilir. Şehirlerin yapısı değişir. İnsanlar şehir dışında yaşayıp şehir merkezinde çalışmaya başlar. Banliyöler ortaya çıkar. Petrol endüstrisi, lastik fabrikaları, çelik üretimi hızla büyür. Yeni iş kolları doğar. Arabanın icadı, modern ekonominin şekillenmesinde önemli bir rol oynar.
Elektrikli araçlar da arabanın icadı tarihinin önemli bir parçasıdır. 1881'de Gustave Trouvé Paris'te ilk pratik elektrikli aracı tanıtır. 1890'da William Morrison Amerika'nın ilk başarılı elektrikli otomobilini yapar. İlginç bir bilgi: 1900 yılında Amerika'daki araçların üçte biri elektrikle çalışır! Peki neden elektrikli araçlar kaybolur? Ford Model T'nin fiyatı çok düşüktür ve benzin ucuzdur. 1930'larda elektrikli araçlar neredeyse tamamen ortadan kalkar. Ama bugün çevre bilinci ve teknolojik gelişmelerle yeniden geri döner.
Bugün arabanın icadı, insanlık tarihinin en büyük buluşlarından biri olarak önemini korur. Karl Benz, Bertha Benz, Gottlieb Daimler ve Henry Ford'un mirası günümüzde de varlığını sürdürür. Yoğun trafikte güvenli sürüşe katkıda bulunan temel unsurlardan birinin araç kontrolleri olduğu kabul edilir.
Elektrikli arabanın tek bir mucidi yoktur. 1881'de Fransız mucit Gustave Trouvé ilk pratik elektrikli aracı yapar. 1890'da Amerikalı William Morrison Amerika'nın ilk başarılı elektrikli otomobilini üretir. 1888'de Alman Andreas Flocken'in Flocken Elektrowagen modeli de ilk gerçek elektrikli araç olarak kabul edilir.
İlk motorlu aracı 1769'da Fransız mühendis Nicolas-Joseph Cugnot yapar. Fardier à Vapeur adını verdiği bu araç buharla çalışır. Dünyanın ilk kendi kendine hareket eden kara taşıtıdır. Üç tekerleklidir ve askeri amaçlarla tasarlanır. Ama arabanın icadı denilince bugün Karl Benz'in 1886'daki buluşunu kastedilir. Çünkü Benz'in içten yanmalı motorla çalışan Patent-Motorwagen'i modern otomobilin gerçek atasıdır.
İlk benzinli arabayı Alman mühendis Karl Benz icat eder. 29 Ocak 1886'da patent alır. Benz Patent-Motorwagen, benzinli içten yanmalı motorla çalışan ilk pratik otomobildir. Arabanın icadı resmi olarak bu tarihe dayanır. İlginç olan şudur: Aynı yıl Gottlieb Daimler de ilk dört tekerlekli benzinli aracı geliştirir. İki mucit birbirinden habersiz çalışır ama arabanın icadı sürecine ikisi de büyük katkı sağlar. Bu tesadüf, otomobil tarihinin en ilginç anlarından biri olur.